Հրապարակումներ

Հայաստանը վերջին տարիներին գտնվում է խորքային սոցիալ-քաղաքական և տնտեսական փոխակերպումների փուլում։ Թավշյա հեղափոխությունը (2018 թ.), Քովիդ-19 համավարակը (2019 թ.), Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմը (2020 թ.), ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղից հայերի զանգվածային տեղահանությունը (2023 թ.) զգալի ազդեցություն են թողել երկրի հանրային-քաղաքական կյանքի կազմակերպման և սոցիալ-տնտեսական մարտահրավերների կառավարման վրա։

Զեկույցում ներկայացված են 2025 թվականի սեպտեմբերի 8-12-ը տեղի ունեցած «Կանանց քայլարշավի» աշխատանքային խմբի դիտարկումները Կոտայքի մարզի մի շարք գյուղերում և քաղաքներում բնակվող կանանց իրավիճակի և խնդիրների վերաբերյալ: Սույն փաստաթղթի նպատակն է կառավարական ատյաններին, համայնքներին և լայն հանրությանը ծանոթացնել Կոտայքի մարզում բնակվող կանանց իրավիճակին՝ հիմք ընդունելով իրավիճակի նրանց իսկ գնահատումը:

«Կանանց քայլարշավ 2025-ի» ուսումնասիրությունը բաղկացած է երկու մասից: 1-ին մասում քննարկում ենք կանանց իրավունքների համաշխարհային և հայաստանյան իրավիճակը: 2-րդ մասում Քայլարշավի դիտարկումների հիման վրա վերլուծում ենք Կոտայքի կանանց բազմազան փորձառությունները և տեղակայում դրանք համաշխարհային օրինաչափությունների համատեքստում: Այս բաժանումն օգնում է բացահայտելու հայրիշխանության համակարգային դրսևորումները՝ գլոբալից մինչև լոկալ մակարդակ:

«Կանանց ռեսուրսային կենտրոն» ՀԿ-ի 2025թ. տարեկան հաշվետվությունը ներկայացնում է կազմակերպության գործունեությունը կանանց զորեղացման, սեռական և վերարտադրողական առողջության, ու իրավունքների պաշտպանության ոլորտներում։ Փաստաթուղթն ընդգծում է այնպիսի նշանակալի ձեռքբերումներ, ինչպիսիք են դեղորայքային աբորտի նոր կլինիկական ուղեցույցի մշակումը և ակտիվ մասնակցությունը ՀՀ գենդերային քաղաքականության ռազմավարության ձևավորմանը։ Բացի այդ, հաշվետվությունը լուսաբանում է իրականացված հանրային արշավները, իրավաբանական ու հոգեբանական աջակցությունը և «Կանանց քայլարշավ 2025» նախաձեռնությունը Կոտայքի մարզում:

Զե­կույ­ցը մշակ­վել է «­Կա­նանց ռե­սուր­սային կենտ­րոն» ՀԿ­֊ի նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ 2017 թվա­կա­նին ստեղծ­ված «­Վե­րարտադ­րո­ղա­կան ա­ռող­ջութ­յան և­ ի­րա­վունքի հար­ցե­րով զբաղ­վող ցան­ցի» ան­դամնե­րի՝ տար­բեր ո­լորտ­նե­րում կա­նանց վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ա­ռող­ջութ­յան և ի­րա­վուն­քի հար­ցե­րով զբաղ­վող ի­րա­վապաշտ­պան­նե­րի և ­հա­մա­պա­տաս­խան ո­լոր­տի մաս­նա­գետ­նե­րի կող­մից: ­

Զե­կույ­ցում անդ­րա­դարձ է կա­տար­վում վե­րար­տադ­րո­ղա­կան ա­ռող­ջութ­յան ո­լորտի օ­րենսդրութ­յա­նը, ինչ­պես նաև կանանց տար­բեր խմբե­րի շրջա­նում վե­րարտադ­րո­ղա­կան ա­ռող­ջութ­յան և­ ի­րա­վունքի հա­սա­նե­լիութ­յա­նը՝ նե­րառ­յալ ա­բոր­տի ծա­ռա­յութ­յուն­նե­րին:

Ձեռնարկը հանդիսանում է 2003-2025թթ. «Մարդու իրավունքների» դասընթացների տեսական և գործնական նյութերի ամփոփում և վերաթողարկվում է 3-րդ անգամ: Սույն վերանայված ձեռնարկը ընդլայնել է յուրաքանչյուր թեմայի շրջանակներում քննարկվող խնդիրների շարքը և համապատասխանեցվել կանանց իրավունքների ներկայիս մարտահրավերներին:

Զեկույցը ներառում է Հայաստանում աբորտի իրավունքի իրացման իրավիճակի վերլուծությունը, առկա օրենսդրությունը և պրակտիկան, ինչպես նաև առցանց հարցման արդյունքները, որոնց մասնակցել են վերջին 5 տարիների ընթացքում հղիության արհեստական ընդհատում իրականացրած 183 կանայք: Իրավիճակի վերլուծության համար հիմք է ծառայել կազմակերպության բազմամյա փորձառությունը մանկաբարձ֊գինեկոլոգների և կանանց հետ աշխատանքում: